बिदुर – लामो समयदेखि कार्यरत विभिन्न विद्याका चलचित्रकर्मीहरूलाई चलचित्र बिकास बोर्डले आधिकारिक परिचयपत्र वितरण गरेको छ । विशिष्ट चलचित्रकर्मी तुलसी घिमिरेसहित एकसय २२ जनालाई एकैपटक परिचय पत्र प्रदान गरिएको छ । बोर्ड परिसरमा आयोजित विशेष कार्यक्रममा मानार्थ, विशेष, विशिष्ट र चलचित्रकर्मी गरी चार फरक श्रेणीमा वर्गीकरण गरेर परिचय पत्र वितरण गरिएको हो ।
बोर्ड अध्यक्ष दिनेश डीसीले एक/एक गर्दै सर्जकहरूको हातमा परिचयपत्र थमाएर सम्मान गरेका हुन् । एकैपटक एकसय २२ जना चलचित्रकर्मीलाई परिचयपत्र प्रदान गरिएको हो । परिचयपत्र वितरणलाई बोर्डले केवल “कार्ड बाँड्ने“ प्रक्रियाका रूपमा नभई चलचित्रकर्मीको आधिकारिक पहिचान, अभिलेखीकरण र राज्यसँगको औपचारिक सम्बन्धको प्रमाणका रूपमा प्रस्तुत गरेको वोर्डका अध्यक्ष दिनेश डिसीको भनाई छ ।
लामो समयदेखि अनौपचारिक रूपमा रहँदै आएको सर्जक–राज्य सम्बन्धलाई व्यवस्थित गर्ने दिशामा यो मूर्त कदम भएको बोर्डका अध्यक्ष डिसीको भनाई छ । विभिन्न चार श्रेणीमा वर्गीकरण बोर्डले उपलब्ध गराएको परिचयपत्र पाउनेहरूमा कलाकार, चलचित्र निर्देशक, निर्माता, छायाकार, सम्पादक, संगीतकार, गायक, लेखक, गीतकार, नृत्य निर्देशक, द्वन्द्व निर्देशक, श्रृंगारकर्मी, वितरक र प्रदर्शकलगायत विविध विद्याका सर्जक रहेका छन् । मानार्थ श्रेणीमा ३ जना अग्रजलाई “विशिष्ट चलचित्रकर्मी (मानार्थ)“ का रूपमा परिचयपत्र प्रदान गरिएको छ ।
वरिष्ठ चलचित्र निर्देशक तथा कलाकार तुलसी घिमिरे, कलाकार निरुता सिंह र नृत्य निर्देशक कमल राईलाई सो सम्मान प्रदान गरिएको छ । विशेष श्रेणीमा ’ब्लाइन्ड रक्स’ मार्फत २०७४ सालको राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कारमा उत्कृष्ट निर्देशक भएका मिलन चामलिङ राईलाई परिचयपत्र दिइएको हो । विशिष्ट श्रेणीमा ५० जना सर्जकलाई परिचयपत्र प्रदान गरिएको छ ।
जसमा विपना थापा, रेणु चौधरी, उमेश खड्का, सबला मल्ल (सङ्गम भण्डारी), सत्यदेवी थापा, बद्रीप्रसाद पुडासैनी, सुरेन्द्र केसी, हेमन्त बुढाथोकी, राजु खड्गी, रामभक्त श्रेष्ठ, रोहित कार्की, विष्णुप्रसाद सापकोटा, सञ्जय न्यौपानेलगायत कलाकारहरू रहेका छन् । यसका साथै गणेशप्रसाद सुवेदी (लेखन), कुबेर शर्मा (प्रदर्शन), मनोज राठी (वितरण), जयराम थापा (छायांकन), रविन्द्रकुमार खत्री (श्रृंगार), मानबहादुर थापा (सम्पादन) लगायत प्राविधिक पक्षका वरिष्ठ सर्जकलाई पनि परिचय पत्र प्रदान गरिएको छ । चलचित्रकर्मी श्रेणीमा ६८ जना सर्जकले परिचयपत्र प्राप्त गरेका छन् ।
यस श्रेणीमा अम्बिका सापकोटा (रोशनी), विल्सनविक्रम राई, उत्तर लामा, कृष्णप्रसाद अर्याल, गोकुल सुवेदी, घनश्याम तिमल्सिना, रश्मिला कार्की, सामना सिटौला, बालकृष्ण निरौला, पुस्कर राउत, सरिता राजोपाध्याय, सुदर्शनप्रसाद आचार्य, हरि कुँवर (सञ्जोग राणा), क्षितिजा शाक्यलगायत रहेका छन् । कलाकार, निर्देशक, निर्माता, संगीतकार, गायक, छायाकार, सम्पादक, द्वन्द्व निर्देशक र नृत्य निर्देशक सबै विद्याको प्रतिनिधित्व रहेको वोर्डले जनाएको छ ।
तुलसी घिमिरेः एउटा पिँढीको पहिचान
उक्त कार्यक्रमको विशेष आकर्षण नेपाली चलचित्र क्षेत्रका अग्रज निर्देशक तथा कलाकार तुलसी घिमिरेलाई मानार्थ परिचयपत्र प्रदान गरिएको समय हो । निर्देशक, लेखक, कलाकार र सर्जकका रूपमा घिमिरेले नेपाली चलचित्रलाई जनस्तरसम्म पु¥याउन खेलेको भूमिका महत्वपुर्ण रहेको छ । घिमिरेको सिर्जनशील यात्राले हजारौँ दर्शकको मन छोएको मात्र छैन, नयाँ पुस्ताका धेरै चलचित्रकर्मीलाई बाटो पनि देखाएको वोर्डले जनाएको छ ।
घिमिरेजस्ता अग्रजलाई बोर्डले औपचारिक रूपमा “विशिष्ट चलचित्रकर्मी (मानार्थ)“ का रूपमा पहिचान दिनुलाई कार्यक्रममा उपस्थित धेरैले सम्मानजनक कदमको रुपमा लिएका छन । नेपाली भाषी चलचित्र संस्कृतिको विस्तार, क्षेत्रीय पहुँच र दीर्घकालीन सिर्जनात्मक प्रभावलाई हेर्दा यो पहिचान निकै अर्थपूर्ण मानिएको छ । मानार्थ श्रेणीमै परेकी कलाकार निरुता सिंहले नेपाली चलचित्रको एउटा सिङ्गो कालखण्डमा आफ्नो उपस्थितिले दर्शकमाझ छुट्टै स्थान बनाएकी हुन् ।
नृत्य निर्देशक कमल राईको दीर्घ योगदानले नेपाली चलचित्रको कोरियोग्राफिक पक्षलाई समृद्ध बनाएको छ । अग्रजहरूको यो पङ्क्तिलाई बोर्डले समग्र चलचित्र क्षेत्रको साझा सम्पत्तिका रूपमा प्रस्तुत गरेको हो । वोर्डका अध्यक्ष डीसीले काम गर्ने क्रममा सर्जकहरूबाट सुझाव, प्रश्न र प्रतिक्रिया आउनु स्वाभाविक भएको र ती सुझावले बोर्डलाई अझ व्यवस्थित बनाउन सहयोग गर्ने आफ्नो विश्वास दोहो¥याए ।
जति काम अघि बढ्छ, उति नै सुधारका अवसर देखिने भन्दै उहाँले सुझाव र सचेतनालाई सहर्ष स्वागत गरेको बताए । संवादमुखी र जनसम्पर्कमैत्री शैलीका लागि चिनिएका अध्यक्ष डीसीले बोर्डलाई कार्यक्रममुखी र परिणाममुखी संस्थाका रूपमा अघि बढाउने प्रयास गरिरहेका छन् । परिचयपत्र वितरण कार्यक्रम पनि सोही प्रयासको एक हिस्सा हो भन्ने उनको भनाई छ ।
वोर्डमा २१ म्हिना अगाडि डीसीको नेतृत्व आएपछि बोर्डले चलचित्रकर्मीको पहिचान, अभिलेखीकरण र पेसागत मर्यादालाई संस्थागत गर्ने दिशामा क्रमिक कदमहरू चालिरहेको कलाकर्मीद्वारा महसुस गरिएको छ । उनीहरुका अनुसार श्रेणीगत वर्गीकरणसहित परिचयपत्र वितरण गर्नु आफैमा सर्जकको पेसागत पहिचानलाई व्यवस्थित बनाउने प्रयास रहेको कलाकारहरुको भनाई छ । मानार्थ, विशेष र विशिष्ट श्रेणीमार्फत अग्रज र दीर्घ योगदान दिएका सर्जकको सम्मान, राष्ट्रिय पुरस्कार प्राप्त सर्जकको विशेष पहिचान र विभिन्न विधामा सक्रिय सर्जकको आधिकारिक अभिलेखीकरणका तीनै पक्ष एकैसाथ अघि बढाइने गरी प्रणाली विकास गरिएको कार्यक्रममा उल्लेख भएको थियो ।
बोर्डले भविष्यमा थप चरणमा अन्य सर्जकलाई पनि केहि साताभित्रै परिचयपत्र प्रदान गर्ने तयारी गरिरहेको जनाएको छ । साथै, परिचयपत्रलाई चलचित्रकर्मीको हकहित संरक्षण, पेसागत सहुलियत र राज्यसँगको औपचारिक सम्पर्कको आधारका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य पनि बोर्डले राखेको छ । नेपाली चलचित्रको प्रवद्र्धन, चलचित्र पर्यटन, छायांकन गन्तव्यको विस्तार र क्षेत्रीय सहकार्यजस्ता दीर्घकालीन सोचसँगै सर्जकको पहिचान र सम्मानलाई समानान्तर रूपमा अघि बढाउने योजना बोर्डले अघि सारेको छ ।
चलचित्र विकास बोर्डले परिचयपत्र वितरणमार्फत चलचित्रकर्मीको औपचारिक पहिचान, सम्मान र अभिलेखीकरणलाई संस्थागत गर्दै गएको छ । अध्यक्ष दिनेश डीसीको नेतृत्वमा बोर्डले चलचित्रकर्मीको हकहित, पेसागत मर्यादा र नेपाली चलचित्र क्षेत्रको दीर्घकालीन विकासलाई समानान्तर रूपमा अघि बढाउने प्रयास गरेको कलाकारहरुको भनाई छ । तुलसी घिमिरेजस्ता अग्रजदेखि नयाँ पुस्ताका सक्रिय सर्जकसम्मको साझा सम्मानले यो पहलकदमीलाई थप अर्थपूर्ण बनाएको उनीहरुको तर्क छ ।
